3 tips voor een buitengewoon mooi afscheid

Zoek je manieren om je eigen afscheid of dat van een dierbare in te vullen? Wil je graag dat het mooi, echt, ontroerend, en super persoonlijk wordt?

Lees dan hier wat ik leerde van een familie die de dood van haar te vroeg gestorven dochter, partner en zus omarmde op een manier die ik nog nooit eerder had gezien. 

In het overlijdensbericht van Marie, 36, omgekomen in een ongeluk in de Zwitserse bergen, stond een uitnodiging: “We organiseren een wake. Iedereen is vanaf vrijdagmiddag 16:00 uur tot zondagochtend 12:00 uur welkom in het huis van de moeder van Marie. Net als tijdens traditionele waken kan eenieder langskomen en iets te eten of te drinken meenemen; hij of zij zal ontvangen worden door een lid van de familie.” Marie was de zus van een belangrijke vriend uit mijn Zwitserse jeugd, dus ik wilde erheen.

Ik ben gegaan en heb mijn ogen uitgekeken. Wat ik daar aantrof was prachtig en indrukwekkend. (Verderop staan ook foto’s.)

De tuin van de moeder van Marie was ingericht met allerlei zitjes waar mensen alleen of in groepjes konden zitten. Er was een grote bak met ijs en flessen drinken erin. Er stond een grote schaal met broodjes en fruit, die regelmatig aangevuld werd met wat de bezoekers meebrachten.

Marie zelf lag in de woonkamer in een open kist. Daar stonden ook thermoskannen thee en koffie. Op de deur erheen kon je een briefje ophangen als je liever even alleen met haar wilde zijn.

Ik kwam op zaterdagochtend en naar wat ik begreep was het de avond ervoor laat geworden. Ze hadden met vrienden van Marie nog tot laat op de banken in de woonkamer gezeten, naar muziek geluisterd, over en met Marie gesproken.

Ik en alle anderen die ik daar die zaterdag heb ontmoet, kwamen gespannen en verdrietig binnen, om langzaam maar zeker te ontdooien in de warme omgang met familieleden. Er was tijd voor vragen over de omstandigheden van haar dood, voor tranen, voor herinneringen. Tijd om naar Marie te gaan, haar dode lijf met eigen ogen te zien. Tijd om fotoalbums van vroeger te bekijken, te praten over leven en dood. Ruimte om je terug te trekken.

Zoiets had ik nog nooit gezien maar ik zag en voelde meteen dat het werkte. In plaats van de deuren en gordijnen te sluiten had deze familie ervoor gekozen drie dagen lang alles op te zetten, iedereen en alles wat ze meebrachten te ontvangen. Het resultaat waren drie onvergetelijke dagen vol verbondenheid, kwetsbaarheid, en hartelijkheid. Ontzettend vermoeiend uiteraard, maar ongelooflijk kostbaar, om nooit te vergeten.

Vandaar mijn eerste tip: Moet je afscheid nemen van een dierbare, open dan de deuren van je huis en van je hart en organiseer een meerdaagse wake.

tuinzitjes_400px

In de tuin waren allerlei zithoeken ingericht waar je alleen of met meerdere kon praten. Een tafel, een bank, een hangmat…

buitengewoon persoonlijk afscheid - schaal eten

Een grote schaal begon ’s ochtends met ontbijtspul en werd gaandeweg de dag gevuld met het fruit en ander lekkers dat bezoekers meenamen. De sigaretten ‘uit de pot’ liggen er ook nog van de avond ervoor.

Tip 2: Doe veel zelf

Een ‘eenvoudige’ manier om het afscheid persoonlijk te maken, is om veel in eigen handen te houden. Het is niet per se ‘makkelijk’ want je moet van alles regelen en doen, maar zo wordt en blijft het wel heel eigen. Hieronder een paar voorbeelden.

Houd de condoleance thuis.

Marie en haar vrienden en familie werden in de dagen voor de uitvaart ontvangen in het huis van Marie haar moeder. Na de begrafenis werden de mensen ontvangen in de tuin van haar vader. Wederom was iedereen gevraagd iets mee te nemen. Dat scheelt niet alleen in de kosten maar maakt het ook op charmante wijze informeel, en heel persoonlijk. (Mijn zak mosterdchips stond een beetje verlegen tussen de mooie schalen groentesnacks en gevulde broden.)

Er was geen haast om te vertrekken: door de bergen eten en omdat we bij de familie thuis waren. In een crematorium of horeca-gelegenheid moet je altijd een eindtijd afspreken; dat hoeft niet als je de borrel thuis houdt.

De borrel na de begrafenis werd in de tuin van de vader van Marie gehouden. Alle gasten was gevraagd iets mee te nemen. Dwars door de tuin hing een waslijn met foto’s van Marie.

De borrel na de begrafenis werd in de tuin van de vader van Marie gehouden. Alle gasten was gevraagd iets mee te nemen. Dwars door de tuin hing een waslijn met foto’s van Marie.

Draag je dierbare overledene zelf.

Voor mij is dit echt de ontdekking van het jaar: hoe mooi het is als je zelf, als familie of vrienden, de kist van je overleden dierbare draagt. Fysiek en emotioneel een zware klus, maar ik vind het een prachtige manier om een laatste keer dichtbij te zijn.

De broers, partner en vader van Marie dragen haar naar haar graf. Ik vind dit ontroerend.

De broers, partner en vader van Marie dragen haar naar haar graf. Ik vind dit ontroerend.

Spreek zelf.

Het lukt niet altijd, maar bij Marie hebben al haar dierbaren gesproken: haar moeder, haar partner, haar beste vriendin namens de vriendenclub, elk van haar drie broers en haar vader. Het klinkt als een hele reeks, maar het was alles behalve saai. Toevallig of niet hadden ze allemaal iets anders te vertellen over Marie. Natuurlijk werd er gehuild maar er is ook zeker gelachen! Uiteindelijk kan niemand beter vertellen over jouw band met je dierbare dan jijzelf. Vandaar mijn tip: als het lukt, spreek dan zelf.

Tip 3: Kleine dingen helpen.

Als je verdriet een tastbare vorm geeft, helpt dat. Ik weet niet hoe het werkt, maar het is als een soort drukventiel: je geeft verdriet een uitgang. Niet dat de pijn daarna weg is, maar misschien wel wat minder scherp. Hieronder drie voorbeelden van kleine dingen die mij raakten bij het afscheid van Marie.

Iemand had met steentjes de naam van Marie neergelegd op een tafeltje. Dat moet een heerlijk rustgevende meditatieve handeling zijn geweest.

Iemand had met steentjes de naam van Marie neergelegd op een tafeltje. Dat moet een heerlijk rustgevende meditatieve handeling zijn geweest.

 

Bij de wake lag een doos met een rol leren touw. Daar kon je dan een armband van maken en die dragen als teken van rouw.

Bij de wake lag een doos met een rol leren touw. Daar kon je dan een armband van maken en die dragen als teken van rouw.

 

Van het volgende voorbeeld heb ik geen foto, maar de nabestaanden hadden de gasten tijdens de afscheidsdienst ook gevraagd een briefje te schrijven. Er werd uitdrukkelijk bij gezegd dat niemand dat briefje zou lezen. Bij het verlaten van de kerk deed iedereen zijn briefje in een grote mand die de familie vasthield (overigens een goede manier om te recipiëren zonder te hoeven praten). Bij het graf werd de mand met alle gekleurde briefjes boven het graf geleegd. Zo kwamen alle briefjes, verder door niemand gelezen, dwarrelend bij Marie in het graf terecht.

Dus

Wil je op een persoonlijke, warme manier afscheid nemen van een dierbare en mag het een beetje anders dan wat we gewend zijn?

  1. Stel in de dagen voor het ceremoniële afscheid je huis meerdere dagen open voor bezoek. Laat je verrassen door wat mensen meebrengen, letterlijk en figuurlijk.
  2. Doe zo veel mogelijk zelf: draag de kist zelf, houd de borrel thuis en laat mensen wat te eten en drinken meenemen; spreek zelf. Er is geen betere manier dan dat om het persoonlijk te houden.
  3. Kleine dingen helpen: de naam van de overledene schrijven met steentjes, een rouwarmbandje dragen, bezoekers een briefje laten schrijven voor in het graf. Zo geef je verdriet handen en voeten.

Door de dingen heel dichtbij huis te houden, letterlijk en figuurlijk, maak je het afscheid warm en persoonlijk en houd je ook je overleden dierbare dichtbij.

Ik hoop dat deze tips je inspireren om op je eigen manier stil te staan bij jouw levensmomenten.

Groet! Sophie

 

Contact

Sophie Looijestijn
Moment van Betekenis
 
sophie-profielfoto-rond
071 833 0008
sophie@momentvanbetekenis.nl